Decyzja o rozpoczęciu kursu na prawo jazdy wiąże się z wyborem, który bezpośrednio rzutuje na późniejszą swobodę poruszania się po drogach: zdawać egzamin na samochodzie z manualną czy automatyczną skrzynią biegów? 

Choć rynek motoryzacyjny zmierza w stronę skrzyń automatycznych i napędów elektrycznych, w polskim prawie wybór „automatu” wiąże się z konkretnym wpisem w dokumencie – kod 78.

W tym artykule analizujemy aspekty prawne, praktyczne i finansowe związane z prawem jazdy na automat. Swoim wieloletnim doświadczeniem dzielą się ekspertki branży szkoleniowej, które możesz poznać dzięki ich przestrzeni na Portalu Ekspertek: Iwona Musztyfaga oraz Monika Bajon.

Co to jest kod 78 w prawie jazdy i jakie ma ograniczenia prawne?

Kod 78 to oficjalny wpis w prawie jazdy (w rubryce 12), który ogranicza uprawnienia kierowcy wyłącznie do prowadzenia pojazdów z automatyczną skrzynią biegów. Wpis ten oznacza, że kierowca nie przeszedł weryfikacji umiejętności w zakresie manualnego operowania sprzęgłem i dźwignią zmiany biegów.

O tym, jak w codziennym życiu objawiają się te ograniczenia, mówi Iwona Musztyfaga, założycielka OSK Auto Moto Nauka – szkoły nauki jazdy w Oławie i Jelcz-Laskowice, do której kontakt znajdziesz na Portalu Ekspertek:

„Uzyskanie prawa jazdy wyłącznie na automat ogranicza kierowcę. Dzisiaj może wydawać się, że to nie problem, ale życie często zaskakuje. Samochód służbowy, zastępczy, pożyczony od rodziny czy znajomych – w wielu takich sytuacjach dostępny jest właśnie manual. Warto mieć wybór, a nie ograniczenia”.

Czy mając kod 78, można jeździć samochodem z manualną skrzynią biegów?

Nie. Prowadzenie samochodu z manualną skrzynią biegów przez osobę posiadającą prawo jazdy z kodem 78 jest prawnie traktowane jako kierowanie pojazdem bez wymaganych uprawnień. Grozi za to mandat 1500 zł, ryzyko sądowego zakazu prowadzenia pojazdów oraz ryzyko utraty ochrony ubezpieczeniowej OC/AC.

W razie kolizji lub wypadku drogowego ubezpieczyciel może dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania. Wszystko zależy od postanowień umowy i ogólnych warunków ubezpieczenia.

Dla kogo prawo jazdy na automat to najlepsze rozwiązanie?

Prawo jazdy z kodem 78 to idealne rozwiązanie dla osób zmagających się ze stresem egzaminacyjnym, osób w wieku 30+, 40+ i 50+ mających trudności z podzielnością uwagi, a także dla każdego, kto planuje poruszać się wyłącznie autami automatycznymi lub elektrycznymi.

Eliminacja pedału sprzęgła z procesu nauki jazdy zdejmuje z kursanta obciążenie związane z ryzykiem zgaśnięcia silnika czy szarpania przy zmianie biegów. Pozwala to skupić całą uwagę na obserwacji drogi, znaków i skrzyżowań.

Kod 78 – dostępność nauki jazdy dla osób w każdym wieku

Rolę dydaktyczną i społeczną kursów na automacie szczegółowo wyjaśnia Monika Bajon, właścicielka szkoły jazdy RESTART w Łodzi:

„Uważam, że prawo jazdy z kodem 78 uprawniające do kierowania wyłącznie pojazdami z automatyczną skrzynią biegów, stanowi istotną alternatywę dla szerokiej grupy osób, które napotykają trudności w opanowaniu jazdy samochodem z manualną skrzynią biegów. Jest to rozwiązanie, które odpowiada na specyficzne potrzeby i predyspozycje części kandydatów na kierowców, znacząco ułatwiając proces zdobywania uprawnień oraz późniejsze, codzienne użytkowanie pojazdu.

Jednym z kluczowych argumentów przemawiających za prawem jazdy z kodem 78 jest jego rola w zwiększaniu dostępności nauki jazdy dla osób, które nie posiadają naturalnych predyspozycji do jednoczesnego operowania sprzęgłem, lewarkiem i skupianiem się na ruchu drogowym. 

Dotyczy to często osób w dojrzałym wieku – na przykład 30, 40, a nawet 50 lat i więcej, dla których koordynacja ruchowa i podzielność uwagi wymagana przy obsłudze manualnej skrzyni biegów jest wyzwaniem. W ich przypadku nauka operowania sprzęgłem i biegami często jest źródłem frustracji, znacząco spowalnia postępy i w efekcie zniechęca do kontynuowania procesu ubiegania się o prawo jazdy”.

Motywacja strachem a odpowiedzialność szkół jazdy

Wybór automatu bywa czasami podyktowany wyłącznie chwilową obawą przed manualem. Na ten problem wskazuje Iwona Musztyfaga, która również wspiera kursantów w pokonywaniu stresu i budowaniu pewności siebie za kierownicą, podkreślając potrzebę rzetelnego informowania kursantów przez szkoły jazdy:

„Decyzja o zrobieniu kursu prawo jazdy na automat może być często  powodowana strachem, ale to myślenie krótkowzroczne. Na dziś – przy przepisach obowiązujących w 2026 roku, nadal rekomenduję większości kursantów naukę jazdy na samochodzie z manualną skrzynią biegów. To rozwiązanie daje większą swobodę”.

Jakie zmiany w przepisach czekają egzaminy i kod 78?

Nadchodzące reformy obejmują planowaną likwidację placu manewrowego na egzaminie państwowym oraz uproszczenie procedury zniesienia kodu 78. 

Likwidacja placu manewrowego

Projektowane zmiany w procesie egzaminowania mają na celu przeniesienie weryfikacji manewrów bezpośrednio do ruchu miejskiego. Do tej kwestii odnosi się Iwona Musztyfaga:

“Od 23 lat jestem związana z branżą szkolenia kierowców. Przez te lata nauczyłam się jednego, że każdą zmianę trzeba ocenić nie tylko przez pryzmat tego, co obowiązuje dzisiaj, ale przede wszystkim tego, jakie będzie miało to znaczenie dla kierowców za kilka czy kilkanaście lat.

Jeżeli planowane zmiany przepisów wejdą w życie i kursant, szkoląc się zarówno na manualu, jak i automacie będzie uzyskiwał pełne uprawnienia do prowadzenia obu rodzajów pojazdów, to uważam, że będzie to bardzo dobra zmiana. Wtedy automat przestanie być ograniczeniem, a stanie się dodatkową umiejętnością.

Jestem przekonana, że takie rozwiązanie będzie cieszyło się dużym zainteresowaniem. Wielu kursantów stresuje się manualną skrzynią biegów. Możliwość nauki również na automacie, bez utraty pełnych uprawnień, będzie dla nich ogromnym ułatwieniem”.

– Iwona Musztyfaga

Weryfikacja takich postaw rynkowych i szerokie spojrzenie na potrzeby odbiorców to standardy publikowane m.in. w ramach Portalu Ekspertek, gromadzącego praktyczki z różnych dziedzin.

Magdalena Szewczuk

FAQ – najczęściej zadawane pytania o kod 78

Zobacz, jak wyglądają wizytówki Ekspertek tutaj.